Μια βιβλιογραφική περιήγηση στα μαθήματα δημιουργικής γραφής.

Ξεκινάμε από τη δεκαετία του 1990 και μετά, οπότε και «άνθισαν» τα βιβλία με οδηγίες και μαθήματα για το πώς να γράψει κανείς ένα αστυνομικό μυθιστόρημα.

Το πιο «σοβαρό» είναι το «How to write a Mystery» του Larry Beinhart, το 1996. Εκδίδεται με επαίνους από τον Τζέημς Έλλρου και τον Ντόναλντ Ουέστλεηκ. Σταχυολογώ τα «ενδιαφέροντα» σημεία:

«Κατά πολλούς τρόπους, το να γράφεις σε ένα συγκεκριμένο αφηγηματικό είδος είναι σαν να παίρνεις μέρος σ΄ένα σπορ, κάνεις το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά. Το κάνουν και άλλοι άνθρωποι παράλληλα μ’ εσένα, το έκαναν και άλλοι πριν από εσένα και θα εξακολουθούν να το κάνουν στο μέλλον. Κι όμως το κάθε παιχνίδι είναι μοναδικό, προσωπικό, ειδικό, καλό, μέτριο ή κακό…Η μοναδικότητα του παιχνιδιού είναι η πιο αξιόπιστη εξήγηση ως προς το γιατί ακόμα «παίζεται»… Οι κανόνες είναι περισσότερο εθιμικοί παρά γραπτοί κανονισμοί…Το παιχνίδι είναι εν πολλοίς ένα παιχνίδι ευφυίας…Το κλειδί βρίσκεται στη δομή και η δομή είναι η διαρκής προσμονή πως κάτι πρόκειται να συμβεί…Τα σπορ έχουν έναν τεράστιο αφηγηματικό δυναμισμό. Γι αυτό τα παρακολουθούμε: Ποιος θα νικήσει; Πώς θα παίξουν;»

Τα πιο πάνω είναι σημεία «εισαγωγικά» στο θέμα. Μετά ο συγγραφέας μοιάζει να χάνει το ενδιαφέρον του, γίνεται λίγο «χύμα» και παραδίδει τα μαθήματα στους κλασικούς του hardboiled και στην ανάγνωσή τους.

Ακολουθεί το «The Weekend Novelist Writes a Mystery» των Robert J.Ray and Jack Remick, 1998. «Από τη λευκή σελίδα σ’ ένα ολοκληρωμένο αστυνομικό σε 52 ακριβώς σαββατοκύριακα. Ένα δυναμικό πρόγραμμα βήμα προς βήμα». Με πολλά λεπτομερή «μενού» για τα Σαββατοκύριακα, που συνοδεύονται από συμβουλές «ψυχολογικής υποστήριξης». Στα θετικά η αναφορά στη σημασίαν των διαλόγων (που συνήθως υποτιμούνται στα «μαθήματα»). Κατά τα άλλα, φυσικά το όλο εγχείρημα είναι «αστείο».

Κυκλοφορεί παράλληλα και ένα εγχειρίδιο της Λέσχης των Αστυνομικών Συγγραφέων της Αμερικής (Mystery Writers of America).  «Writing Mysteries», με επιμέλεια της Sue Grafton, 2002. Κεφάλαια: H προετοιμασία, η διαδικασία (αρχή, μέση, τέλος), ειδικά θέματα (δικαστικό θρίλερ, ιατρικό θρίλερ, ιστορικό μυστήριο κλπ). Με άρθρα μεταξύ των άλλων των Lawrence Block, Michael Connelly, Tony Hillerman, Faye Kellerman, Jonathan Kellerman, Sara Paretsky. Ελάχιστα θα έλεγα διαφωτιστικό.

Το πιο «επαγγελματικό»: «Writing and Selling Your Mystery Novel» της Hallie Ephron, 2005. «Manufactured in the United States of America» -ακριβώς, οδηγίες για την παραγωγή αστυνομικών ευρείας κατανάλωσης στις ΗΠΑ.

«Writing Crime Fiction» της Janet Laurence 2007. Περιέχει δύο ενδιαφέρουσες ατάκες: Val Mc Dermid, «Στις μέρες μας δεν υπάρχουν κανόνες, δεν υπάρχουν όρια» και κυρίως του Reginald Hill: «Το σχεδίασμα της πλοκής δεν είναι η ιστορία που θες να πεις, αλλά να το βρεις τον καλύτερο τρόπο να την πεις».

Από το 2015 και μετά διαλέγω το πιο βαρύγδουπο: «Masterclass: Writing Crime Fiction : How to create compelling plots, dramatic characters and nail biting twists in crime and detective fiction» της Rosemary Rowe. «Πώς να δημιουργείτε συναρπαστικές πλοκές, δραματικούς χαρακτήρες και συγκλονιστικές ανατροπές –Το βιβλίο αυτό είναι σχεδιασμένο για όποιον θέλει να γράψει ένα αλησμόνητο αστυνομικό. Είτε είναι στο Σκανδιναβικό στυλ είτε στο ανάλαφρο cosy στυλ…ένας οδηγός για όποιον θέλει να είναι η επόμενη Βαλ Μακ Ντέρμιτ ή ο επόμενος Ίαν Ράνκιν».

Η γενική εντύπωση από όλα τα παραπάνω τα βιβλία είναι μάλλον το μάταιο του πράγματος, δηλαδή να μάθει κανείς με αυτό τον τρόπο να γράφει. Φυσικά η «προσπάθεια» δεν βλάπτει.

Εξαίρεση, ίσως, το «How to Write Killer Historical Mysteries –The Art & Adventure of Sleuthing Through the Past» της Kathy Lynn Emerson, 2008 –Πώς να γράφετε «ιστορικά αστυνομικά», με δεκάδες συμβουλές και βιβλιογραφία. Για κάποιον μη-ιστορικό αποτελεί χρήσιμο βοήθημα για να αποφύγει ή να περιορίσει τις γκάφες του!

Εκτός από τα «Μαθήματα» κυκλοφορούν και διαφόρων ειδών «Βοηθήματα». Τρία με κάποιο ενδιαφέρον: «The Crime Writer’s Handbook-65 ways to kill your victim –in print» του Douglas Wynn, 1997. «Εγχειρίδιο για αστυνομικούς συγγραφείς -65 τρόποι να σκοτώσεις το θύμα σου –στο χαρτί». Το «Forensics. A guide for writers» του P.L.Lyle, M.D., 2008. Και το «The Crime Writer’s Guide to Police Practice and Procedure» του  Michael O’Byrne («Oδηγός για την πρακτική και τη διαδικασία της αστυνομικής έρευνας»), 2009. Η έρευνα αρχίζει: η ανεύρεση του πτώματος, οι πρώτες ενέργειες κλπ.

Για τα μαθήματα «δημιουργικής γραφής», αν θα προσπαθούσα να βρω ένα λόγο ύπαρξης, θα ήταν η συζήτηση γύρω από την ακόλουθη άποψη του Ρέημοντ Τσάντλερ:

«Η αστυνομική ιστορία ακόμα και στην πιο συμβατική της μορφή, είναι δύσκολο να γραφτεί καλά. Τα καλά δείγματα της τέχνης αυτής είναι πολύ πιο σπάνια από τα καλά σοβαρά μυθιστορήματα…Μου φαίνεται ότι η παραγωγή αστυνομικών ιστοριών σε τόση μεγάλη κλίμακα…δεν θα ήταν δυνατή, αν η δουλειά  απαιτούσε να διαθέτεις κάποιο ταλέντο…Η συνηθισμένη αστυνομική ιστορία δεν είναι χειρότερη από το συνηθισμένο μυθιστόρημα, μόνο που το τελευταίο δεν το συναντάς πουθενά. Δεν εκδίδεται ποτέ».